Eşinin Ailesiyle Anlaşamamak Neden Bu Kadar Yaygın?

Eşinin ailesiyle her konuda anlaşmak her zaman kolay değildir. Çünkü evlilikte yalnızca iki kişi değil, aslında iki farklı aile düzeni, iki farklı alışkanlık ve iki farklı beklenti dünyası da bir araya gelir. Bazen çok küçük görünen bir konu bile bu yüzden beklenenden daha fazla gerilim yaratabilir.

Mesela bir pazar kahvaltısında söylenen bir cümle, bayramın nerede geçirileceği ya da çocuk yetiştirmeyle ilgili yapılan bir yorum, bir anda daha büyük bir tartışmaya dönüşebilir. Üstelik konu çoğu zaman sadece eşin ailesiyle sınırlı kalmaz; eşinle aranda da gerginlik yaratabilir.

Araştırmalar da bu ilişkilerin evlilik üzerinde etkili olabildiğini gösteriyor. Bryant, Conger ve Meehan’ın 2001 tarihli çalışmasında, eşin ailesiyle yaşanan çatışmanın hem kadınların hem de erkeklerin evliliklerini daha olumsuz değerlendirmeleriyle ilişkili olduğu bulundu. 355 çiftin 16 yıl boyunca izlendiği başka bir araştırmada ise çiftlerin %58’inin, ihtiyaç olduğunda hangi aileden destek alınacağı konusunda aynı fikirde olmadığı görüldü.

Gerilim en çok şu konularda çıkabiliyor:

• Habersiz ziyaretler ve özel alana fazla girilmesi
• Çocuk yetiştirme konusunda sürekli tavsiye ya da eleştiri yapılması
• Bayramların, tatillerin veya özel günlerin hangi aileyle geçirileceği
• Ev düzeni, yemek, para ya da yaşam tarzı hakkında yorum yapılması
• Önemli kararların aile büyüklerine danışılarak alınmasının beklenmesi

Bunların yaşanması, senin kötü bir eş ya da kötü bir gelin veya damat olduğun anlamına gelmez. Çoğu zaman mesele, iki farklı aile kültürünün aynı ilişki içinde yer bulmaya çalışmasıdır.

Asıl önemli olan, eşinle birlikte nerede sınır koyacağınızı ve hangi konularda ortak hareket edeceğinizi netleştirebilmek. Çünkü ailelerle ilgili sorunlar tamamen ortadan kalkmayabilir ama çift olarak aynı tarafta durmayı öğrenmek, bu gerginliklerin ilişkiyi yıpratmasını azaltabilir.

Eşimin Ailesi Neden Evliliğimize Karışıyormuş Gibi Geliyor?

Eşinin ailesi evliliğinize fazla karışıyormuş gibi geliyorsa, bunun nedeni her zaman kötü niyet olmayabilir. Bazen mesele, yeni kurulan ilişkinin sınırlarının henüz tam netleşmemiş olmasıdır. Çünkü ailelerin yakınlık anlayışı birbirinden çok farklı olabilir.

Bir aile için her gün aramak, her karardan haberdar olmak ve sık sık görüşmek sevginin bir parçasıdır. Başka bir ailede ise aynı davranışlar fazla müdahale gibi hissedilebilir. Sorun da çoğu zaman bu iki farklı anlayışın çarpıştığı yerde başlar.

Aile terapisti Murray Bowen bu durumu benlik ayrışması kavramıyla açıklar. Basitçe söylemek gerekirse bu, insanın ailesini sevip onlarla bağını korurken yine de kendi kararlarını verebilmesidir. Eğer eşin ailesinin fikirlerinden kolayca etkileniyorsa, aile büyüklerinin görüşleri ilişkinizde gereğinden fazla yer kaplayabilir.

Ama bu çoğu zaman bilinçli olarak yapılan bir şey değildir. Yıllardır aile içinde kararlar böyle alınıyorsa, kişi bunu zaten normal ilişki biçimi olarak görmüş olabilir.

Müdahale hissini artıran bazı durumlar şunlardır:

• Sınırların hiç konuşulmamış olması: Ne sıklıkla görüşüleceği, habersiz ziyaretlerin uygun olup olmadığı ya da hangi kararların çift arasında kalacağı net değilse sorun çıkması kolaylaşır.
• Yeni role alışmakta zorlanmak: Bazı ebeveynler çocuklarının evlendikten sonra artık kendi ailesini öncelemesine alışmakta zorlanabilir.
• Farklı aile kültürleri: Bir tarafta aile büyüklerinin sözünün daha fazla dinlendiği, diğer tarafta ise bağımsızlığın önemsendiği bir yapı varsa çatışma çıkabilir.
• Maddi ya da günlük destek almak: Ev, para veya çocuk bakımı konusunda aileye bağımlılık arttıkça sınır koymak da daha zor hale gelebilir.

Burada niyetle etkiyi birbirinden ayırmak önemli. Eşinin ailesi yaptığı şeyi yardım etmek ya da ilgilenmek olarak görüyor olabilir. Ama iyi niyetli olması, davranışın sizi rahatsız etmediği anlamına gelmez.

Bu ayrımı yapabildiğinizde konuşma da değişir. “Ailen kötü niyetli” demek yerine, “Bu davranış beni rahatsız ediyor” diyebilmek, meseleyi kişiselleştirmeden çözmeye biraz daha fazla alan açar.

Eşim Ailesini Savununca Neden Kendimi Yalnız Hissediyorum?

Eşin ailesini savunduğunda kendini yalnız hissetmen, bu anlarda “Eşim benim tarafımda değil” duygusunun devreye girmesinden ve evliliğin sunması gereken güvenli üssün sarsılmasından kaynaklanır. Bir tartışmada eşinin kendi ailesinin tarafını tutması, yalnızca o konudaki bir anlaşmazlık değil, aidiyet ve öncelik sorusuna dönüşebilir.

Bu durumun diğer tarafında ise eşin yaşadığı zor bir ikilem vardır: Sadakat çatışması. Eşin hem seni hem de ailesini sever ve ikisi arasında seçim yapmak zorunda kaldığını hissettiğinde, çoğu zaman en az çatışma yaratacak yolu seçer. Bu da genellikle ailesini kırmamak için senden anlayış beklemek anlamına gelir.

Bowen bu dinamiği üçgenleşme kavramıyla açıklar: İki kişi arasındaki gerginlik, üçüncü bir kişinin işin içine çekilmesiyle yönetilmeye çalışılır. Eşinin ailesiyle olan sorun, zamanla senin ile eşin arasındaki bir soruna dönüşür. Böylece asıl sorun gözden kaybolur ve çift birbirine karşı konumlanır.

Bu döngü genellikle şu işaretlerle kendini gösterir:

• Eşinin ailesiyle ilgili her konuşmanın aranızda kavgaya dönüşmesi
• Eşinin “Abartıyorsun” ya da “Onlar böyle” diyerek konuyu kapatması
• Senin kendini savunmasız, eşinin ise iki ateş arasında kalmış hissetmesi
• Aile ziyaretlerinden önce ve sonra yaşanan gerginlikler

Bu noktada kimin haklı olduğunu tartışmak yerine, ikinizin de farklı bir acı yaşadığını kabul etmek önemlidir. Sen desteklenmemiş, eşin ise sıkışmış hissediyor olabilir. Bu iki duyguyu birlikte görmek, karşı karşıya değil yan yana durmanın kapısını aralar.

Eşimle Aynı Fikirde Olmamak Sorunu Neden Büyütüyor?

Eşinle aynı fikirde olmamak sorunu büyütür, çünkü araştırmalar aile ilişkilerinin kendisinden çok, çiftin bu ilişkileri nasıl gördüğü konusundaki uyumunun evliliği etkilediğini gösteriyor. Yani eşinin ailesiyle zorlu bir ilişkin olması tek başına belirleyici değildir; asıl önemli olan, eşinle bu durumu ortak bir şekilde tanımlayıp tanımlayamadığınızdır.

Fiori ve arkadaşlarının 2021’de yayımlanan çalışması bu konuda çarpıcı bulgular sundu. Araştırmacılar, 355 evli çifti 16 yıl boyunca izledi ve eşlerin ailelerle olan bağlarına dair algılarındaki uyumu inceledi. Çalışmada, eşlerin kendi bildirdikleri yakınlık düzeyinden bağımsız olarak, kocanın eşinin ailesine yakınlığı konusunda çiftin farklı düşünmesi boşanma riskini anlamlı biçimde öngördü. Kocanın kendini eşinin ailesine yakın hissettiği ancak eşinin böyle düşünmediği 36 çiftin %72’si 16 yıl içinde boşanmıştı; bu oran tüm örneklemde %46 idi.

Bu bulgunun gündelik hayattaki anlamı şudur:

• Sorunu ikinizin de benzer şekilde görmesi, sorunun kendisi kadar önemlidir.
• Zor bir aile ilişkisi, çift aynı tarafta durduğunda daha az yıpratıcıdır.
• “Ben haklıyım, sen haksızsın” yerine “Biz bu durumu nasıl görüyoruz?” sorusu daha işlevseldir.
• Aile büyüklerini değiştirmek çoğu zaman mümkün değildir, ama çiftin ortak tavrı değişebilir.

Bu bakış açısı rahatlatıcı bir mesaj taşır: Eşinin ailesinin davranışları büyük ölçüde senin kontrolünün dışında olsa da eşinle ortak bir gerçeklik kurmak ikinizin elindedir. Küçük konularda bile uzlaşmak, zamanla daha büyük anlaşmazlıkların zeminini güçlendirir. Bu nedenle tartışmaların hedefi kazanmak değil, ortak bir bakış açısına ulaşmak olmalıdır.

Eşimin Ailesiyle İlişkimi Nasıl Sağlıklı Hale Getirebilirim?

Eşinin ailesiyle daha rahat bir ilişki kurmak istiyorsan, işe önce eşinle aynı noktada buluşarak başlamak daha doğru olabilir. Çünkü aileyle yaşanan bir sorunu doğrudan çözmeye çalışmak, çift olarak aranız net değilse işi daha da karıştırabilir.

Şunlar işe yarayabilir:

• Önce eşinle konuş: Seni rahatsız eden şeyi aile ortamında değil, ikiniz yalnızken ve daha sakin bir anda anlat. Böylece konu savunmaya dönüşmeden konuşulabilir.
• Kişiye değil, davranışa odaklan: “Annen sürekli karışıyor” demek yerine, “Habersiz gelindiğinde geriliyorum” demek daha anlaşılır olur. Çünkü biri saldırı gibi gelirken diğeri yaşadığın durumu anlatır.
• Herkes kendi ailesiyle konuşsun: Sınır koyulması gereken bir konu varsa, bunu kişinin kendi ailesine söylemesi çoğu zaman daha kolay olur. Böylece mesele “senin ailen-benim ailem” tartışmasına dönüşmez.
• Bazı şeyleri önceden netleştirin: Ziyaretler, bayram planları, çocuklarla ilgili kararlar ya da maddi konular gibi tekrar tekrar sorun çıkaran başlıkları önceden konuşmak işleri kolaylaştırabilir.
• Niyeti hemen kötüye yormamaya çalış: Her yorum gerçekten müdahale etmek için yapılmıyor olabilir. Bazen iyi niyet vardır ama davranış yine de rahatsız edicidir. İkisi aynı anda doğru olabilir.
• Küçük ve nötr bağlar kur: Her şeyi düzeltmeye çalışmak yerine ortak bir konu bulmak, kısa bir telefon konuşması yapmak ya da küçük bir jest göstermek ilişkiyi biraz yumuşatabilir.
• Eşini sürekli arada bırakmamaya dikkat et: Her küçük rahatsızlığı eşine taşımak bir süre sonra onu sürekli savunma yapmak zorundaymış gibi hissettirebilir. Hangi konunun gerçekten önemli olduğunu ayırmak işe yarar.

Buradaki amaç eşinin ailesiyle çok yakın olmak ya da herkesi memnun etmek değil. Bazen mesafeli ama saygılı bir ilişki en sağlıklı denge olabilir.

Asıl önemli olan, eşinle birlikte hangi sınırların sizin için gerekli olduğunu bilmek. Her ailede bu sınırlar farklı olabilir ama ikinizin de kendini rahat hissettiği bir düzen kurulabiliyorsa, çoğu zaman bu yeterlidir.

Aile Sorunları Ne Zaman Çift Terapisini Gerektirir?

Eşinin ailesiyle yaşanan sorunlar artık sadece ara sıra çıkan tartışmalar olmaktan çıktıysa, evliliğinizdeki güveni ve yakınlığı da etkilemeye başladıysa profesyonel destek düşünmek iyi olabilir. Çünkü aile konusu açıldığında işin içine sadece fikir ayrılıkları değil; bağlılık, kırgınlık, suçluluk ve aidiyet gibi daha yoğun duygular da girebilir.

Şu durumlar sık yaşanıyorsa destek almak faydalı olabilir:

• Aile meselesi neredeyse her tartışmanın içine giriyorsa
• Eşin sürekli seninle ailesi arasında kalmış gibi hissediyorsa
• Aile ziyaretlerinden sonra günler süren kırgınlıklar oluyorsa
• Önemli kararlar aile büyüklerinin baskısıyla alınıyorsa
• Sırf bu sorunlar yüzünden evliliği bitirmeyi düşünmeye başladıysanız

Bazı durumları ise sadece “aile uyumsuzluğu” diye görmek doğru olmaz. Hakaret, tehdit, maddi yollarla kontrol etme ya da eşlerden birinin ailesiyle görüşmesini zorla engelleme gibi davranışlar psikolojik şiddet veya kontrol kapsamında değerlendirilebilir. Böyle bir durumda önce güvenliği düşünmek ve bireysel destek almak daha önemli olabilir.

Çift terapisi, bu konuları taraf tutmadan konuşabileceğiniz bir alan sağlayabilir. Amaç kimin haklı olduğunu bulmak değil; aynı tartışmanın neden tekrar ettiğini, nerede sınırların karıştığını ve ikinizin de neye ihtiyaç duyduğunu anlamaktır.

Bazı durumlarda aile terapisi de düşünülebilir. Özellikle sorun geniş aileyle kurulan iletişimden kaynaklanıyorsa, bu ilişkilerin nasıl işlediğine daha yakından bakmak faydalı olabilir.

Sonuçta mesele bir taraf seçmek değil. Asıl amaç, hem aile bağlarını tamamen koparmadan hem de evliliğinize ait sınırları koruyarak ikiniz için daha sürdürülebilir bir denge kurabilmek.

Kaynakça

Bryant, C. M., Conger, R. D., & Meehan, J. M. (2001). The influence of in-laws on change in marital success. Journal of Marriage and Family, 63(3), 614–626. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2001.00614.x

Fingerman, K. L., Gilligan, M., VanderDrift, L., & Pitzer, L. (2012). In-law relationships before and after marriage: Husbands, wives, and their mothers-in-law. Research in Human Development, 9(2), 106–125. https://doi.org/10.1080/15427609.2012.680843

Fiori, K. L., Rauer, A. J., Birditt, K. S., Brown, E., & Orbuch, T. L. (2021). You aren’t as close to my family as you think: Discordant perceptions about in-laws and risk of divorce. Research in Human Development, 17(4), 258–273. https://doi.org/10.1080/15427609.2021.1874792

Orbuch, T. L., Bauermeister, J. A., Brown, E., & McKinley, B. D. (2013). Early family ties and marital stability over 16 years: The context of race and gender. Family Relations, 62(2), 255–268. https://doi.org/10.1111/fare.12005